آنفلوآنزا زودتر از همیشه در گردش؛ الگوی شیوع ویروس تغییر کرده است

به گزارش ایرانیان تحلیل،رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت از افزایش فعالیت برخی ویروس‌های تنفسی در کشور و بیشتر بودن موارد ابتلا به کووید۱۹ خبر داده؛ اما رئیس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی می‌گوید کووید شیوع فصلی ندارد و اتفاقاً در حال حاضر، موارد آنفلوآنزا از کووید بیشتر است؛ ویروسی که امسال برخلاف انتظار، حتی در تابستان هم از گردش خارج نشد.

هرچه هست؛ چه آنفلوآنزا، چه کووید۱۹ یا هر ویروس تنفسی دیگری که عامل بروز و افزایش این بیماری‌ها باشد، مسئله مهم آگاهی مردم از چرخش بیشتر ویروس‌هاست. آن هم در شرایطی که هنوز واکسن‌های آنفلوآنزا در کشور توزیع نشده‌اند و رعایت اصول پیشگیری از عفونت‌های تنفسی، بیش از همیشه اهمیت پیدا کرده است.

روند افزایشی کووید ۱۹

قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت از افزایش فعالیت برخی ویروس‌های تنفسی در کشور خبر داده است.

به گفته این مسئول با توجه به داده‌های نظام مراقبت دیده‌وری عفونت‌های حاد تنفسی،‌در هفته اخیر، افزایش فعالیت برخی ویروس‌های تنفسی از جمله کووید۱۹ در سطح کشور مشاهده شده و این تغییرات به‌طور مستمر در حال پایش است.

البته به گفته مرادی عبور برخی شاخص‌های مراقبتی از آستانه‌های هشدار، به معنای بروز وضعیت بحرانی یا ظهور یک عامل بیماری‌زای جدید نیست. بلکه نشان می‌دهد نظام سلامت باید همچنان وضعیت را رصد کند و آمادگی لازم برای مواجهه با تغییرات احتمالی را داشته باشد.

مرادی همچنین تأکید کرده که تاکنون شواهدی از ظهور ویروس تنفسی جدید در کشور وجود ندارد و همان عوامل شناخته‌شده تنفسی همچنان در حال گردش هستند.

تغییر الگوی گردش ویروس آنفلوآنزا در کشور

اما به گفته دکتر آمیتیس رمضانی، متخصص بیماری‌های عفونی و رئیس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی کشور به همشهری «کووید اصولاً شیوع فصلی ندارد و در تمام طول سال می‌تواند در گردش باشد. بنابراین افزایش موارد ابتلا به کووید در این مقطع زمانی موضوع عجیبی نیست. در حال حاضر موارد آنفلوآنزا از کووید بیشتر است و انتظار می‌رود هرچه به سمت اواخر شهریور برویم، آنفلوآنزا بیشتر هم بشود.»

آنچه امسال وضعیت را متفاوت کرده، صرفاً افزایش موارد آنفلوآنزا در آستانه پاییز نیست؛ بلکه ادامه گردش ویروس در ماه‌هایی است که معمولاً انتظار چندانی برای مشاهده آن نداریم. رمضانی در این باره می‌گوید: «اصلاً انتظار نداشتیم آنفلوآنزا را در تابستان داشته باشیم.»

به گفته او تغییرات اقلیمی، بارندگی‌ها و تغییر الگوی پیک قبلی آنفلوآنزا از عواملی هستند که می‌توانند در تغییر الگوی گردش ویروس نقش داشته باشند. در سال‌های قبل معمولاً تا اوایل اردیبهشت‌ماه موارد آنفلوآنزای نوع B فروکش می‌کرد، اما امسال این ویروس در تمام تابستان مشاهده شده است و اگرچه میزان شیوع آن بالا نبوده، اما در برخی استان‌ها از سطح هشدار عبور کرده است.

پیک‌های آنفلوآنزا دیگر مثل قبل پیش نمی‌روند؟

این وضعیت را باید در کنار تغییر الگوی آنفلوآنزا در سال گذشته دید. به گفته رمضانی، «الگوی کلاسیک گردش این ویروس در سال‌های اخیر دستخوش تغییر شده است. در الگوی معمول، موارد آنفلوآنزا از اواخر شهریور و با خنک شدن هوا افزایش پیدا می‌کرد، به‌تدریج بالا می‌رفت و در فصل سرد به اوج می‌رسید. بعد از آن، با کاهش موارد نوع A، معمولاً از اواسط زمستان نوع B بیشتر می‌شد و این روند تا فروردین و حداکثر اردیبهشت ادامه پیدا می‌کرد. اما این الگو در سال گذشته به‌ طور کامل تکرار نشد.»

به گفته این متخصص بیماری‌های عفونی پیک اول آنفلوآنزای نوع A تا دی و بهمن ادامه پیدا کرد و پیک بعدی به جای بهمن، با تأخیر در اسفندماه رخ داد. بعد از آن هم برخلاف سال‌های قبل، موارد آنفلوآنزا در تابستان به‌ طور کامل فروکش نکرد و همچنان هرچند با شیوع پایین، در کشور وجود داشت.

رمضانی معتقد است نوع ویروس در گردش و پایین‌ بودن سطح ایمنی جامعه نسبت به آن نوع هم در تغییر الگوی پیک‌ها نقش داشته است.

واکسن دیر می‌رسد

همزمان با تغییر الگوی گردش آنفلوآنزا، تأمین واکسن این بیماری نیز امسال با چالش‌هایی همراه شده است.

یک منبع آگاه چند روز پیش به همشهری گفته بود که واکسن‌های ایرانی آنفلوآنزا امسال نیز تولید نخواهند شد. از واکسن‌های هلندی و فرانسوی هم خبری نیست و شرکت‌های اروپایی تاکنون به دلایل مختلف در ارسال این محصولات به ایران همکاری نکرده‌اند.

بر اساس اطلاعاتی که در اختیار همشهری قرار گرفته، نخستین محموله وارداتی قرار است شامل حدود ۴۰۰ هزار دوز واکسن تولید شرکت سینوفارم چین باشد و به‌زودی وارد کشور شود؛ اما توزیع واکسن پیش از مهرماه قطعی نیست.

این در حالی است که طی سال‌های گذشته، واکسن آنفلوآنزا معمولاً از اوایل شهریور در شبکه بهداشت و داروخانه‌ها در دسترس قرار می‌گرفت و متخصصان نیز تزریق آن را در بازه زمانی طلایی، یعنی از اواسط شهریور تا اوایل مهر، توصیه می‌کردند.

امسال اما به نظر می‌رسد هم الگوی گردش ویروس و هم شرایط دسترسی به واکسن متفاوت خواهد بود؛ موضوعی که اهمیت اطلاع‌رسانی شفاف درباره زمان توزیع و گروه‌های اولویت‌دار را بیشتر می‌کند. به‌ویژه اینکه در صورت محدود بودن تعداد واکسن‌های موجود، باید گروه‌هایی که بیش از دیگران در معرض عوارض شدید بیماری قرار دارند، در اولویت دسترسی باشند.

چه کنیم؟

حالا که هم کووید۱۹ در گردش است، هم آنفلوآنزا برخلاف انتظار در تابستان دیده شده و هم واکسن هنوز به بازار نرسیده، شاید مهم‌ترین توصیه این باشد که مردم علائم بیماری‌های تنفسی را ساده نگیرند؛ نه هر افزایش بیماری به معنای آغاز یک بحران تازه است و نه گردش همزمان چند ویروس دلیلی برای بی‌توجهی.

پاییز هنوز نرسیده، اما به نظر می‌رسد ویروس‌های تنفسی زودتر از تقویم، خودشان را به فصل بیماری نزدیک کرده‌اند. هر چند تجربه سال‌های همه‌گیری کرونا نشان داد که بسیاری از راهکارهای ساده می‌توانند در کاهش انتقال ویروس‌های تنفسی مؤثر باشند.

استراحت در منزل هنگام بیماری، پرهیز از حضور غیرضروری در محیط‌های شلوغ، استفاده از ماسک در صورت اجبار به حضور در فضاهای پرتردد یا بسته، رعایت بهداشت دست‌ها و تهویه مناسب محیط، از جمله اقداماتی هستند که همچنان می‌توانند زنجیره انتقال ویروس‌ها را محدود کنند.