طرح «خانهریز» شهرداری تهران با هدف ورود سرمایههای خرد به بازار مسکن میتواند بخشی از ارزش پول مستأجران را در برابر تورم حفظ کند، اما تضمینی برای خانهدار شدن خریداران نیست.
به گزارش ایرانیان تحلیل، طرح «خانهریز» شهرداری تهران طی هفتههای اخیر مورد توجه فضای رسانهای قرار گرفته است؛ طرحی که به گفته مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، با هدف ایجاد فضای رقابتی برای سازندگان و کاهش دشواری مردم در بازار مسکن اجرایی شده است. این طرح بر مبنای مشارکت بخش خصوصی بهعنوان سرمایهگذار و مردم بهعنوان مالک خرد شکل گرفته و صرفاً به ساخت مجموعههای مسکونی محدود نمیشود.
خانهریز شهرداری؛ راه خانهدار شدن یا سرمایهگذاری؟
نوید خاصهباف، مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، میگوید سرمایهگذاران میتوانند در هر زمان سرمایه خود را واگذار کنند یا شهرداری متعهد به خرید آن خواهد بود. هدف اصلی این طرح، صیانت از سرمایههای خرد مردم در برابر تورم است. به گفته وی، «خانهریز» به افراد این فرصت را میدهد که هم برای مالکیت و خانهدار شدن اقدام کنند و هم سرمایه خود را در ملکی با درجه نقدشوندگی بالا حفظ کنند.
وی با بیان اینکه قیمت کنونی هر «خانهریز» ۲ میلیون و ۱۹۰ هزار تومان است، گفت: «روی هر کد ملی حداکثر ۱۰۰ خانهریز را باز کردهایم و هر ماه قیمت کارشناسی میشود.» به گفته خاصهباف، هر ۱۰۰ خانهریز معادل یک متر مربع خانه است.
طی سالهای اخیر، طرح فروش متری مسکن در بورس نیز مطرح شده بود، اما این طرح به دلیل نبود سازوکار حقوقی و نظارتی دقیق و شفاف، هیچگاه به مرحله اجرایی شدن نرسید. این در حالی است که بازار مسکن در سالهای اخیر، بهویژه طی دو سال گذشته، به دلیل رشد فزاینده قیمتها، کاهش توان خرید خانوارها و افت قدرت تسهیلات بانکی، به یکی از بزرگترین دغدغههای اقتصادی جامعه تبدیل شده است.
بسیاری از مستأجرانی که تا چند سال پیش در اندیشه خانهدار شدن بودند، امروز خرید حتی یک واحد مسکونی کوچک را دستنیافتنی میدانند. در چنین شرایطی، اجرای طرحهای نوین تأمین مالی مانند «فروش متری مسکن» میتواند کورسوی امیدی برای احیای رؤیای خانهدار شدن باشد، اما کارشناسان بازار مسکن تأکید دارند که در صورت اجرای چنین تصمیمی در بورس، ابتدا باید تمامی ابعاد حقوقی و نظارتی آن تدوین و نهایی شود تا از بروز مخاطرات احتمالی در آینده جلوگیری شود.
رهبر: مسکن را نباید به سمت سرمایهای شدن برد
در همین رابطه، ایرج رهبر، رئیس کمیسیون عمران و امور زیربنایی اتاق تهران، درباره طرح خانهریز شهرداری تهران و فروش متری مسکن اظهار کرد: مسئله مسکن را بارها مطرح کردهایم و معتقدیم نباید مسکن را به سمت و سوی سرمایهای شدن برد، بلکه باید به سمت مصرفی شدن حرکت کند. اگر مسکن به سمت مصرفی شدن برود و این سیاست موفق باشد، میتواند اقدامات مؤثری انجام دهد.
وی افزود: در حال حاضر، کاری که انجام میشود بیشتر به نفع سرمایهای شدن مسکن است؛ به این معنا که سازنده یک واحد یا چند واحد را ساخته، اما فروش نمیرود. سپس برای اینکه این واحدها به فروش برسد و قدرت خرید میان مردم تقسیم شود، مطرح میکنند که مسکن را متری کنیم؛ یعنی آن را به اجزای کوچکتر تقسیم کنیم تا هر فرد بتواند بخشی از آن را خریداری کند و سرمایه سرمایهگذار بازگردد تا بتواند دوباره فعالیت ساختوساز دیگری را آغاز کند.
خانهریز بیشتر به نفع سرمایهگذاران است تا خانهدار شدن مردم
رئیس کمیسیون عمران و امور زیربنایی اتاق تهران تصریح کرد: این شیوه برای سرمایهگذار خوب است و از نظر سرمایهای شدن میتواند پاسخگو باشد، اما برای خانهدار شدن مردم نمیتوان آن را راهکار مؤثری دانست. برای مثال، فرض کنید فردی پنج متر از یک واحد را خریداری کند و بخواهد فردا پنج متر دیگر به آن اضافه کند و سال آینده نیز میزان آن را افزایش دهد؛ این شیوه عملاً نمیتواند برای فردی که قصد دارد صاحب خانهای برای زندگی شود، به خانهدار شدن منجر شود.
رهبر یادآور شد: به هر حال، موضوع فروش متری مسکن مدتهاست مطرح شده و مسئله جدیدی نیست و سالها درباره آن بحث شده است.
وی درباره سازوکار فروش متری مسکن در بورس گفت: فروش متری مسکن به آن مشکل حقوقی برخورد نمیکند؛ برای مثال، فردی میآید و عرضه یک مجتمع ۲۰ واحدی را در بورس انجام میدهد که هر واحد آن فرضاً ۱۰۰ یا ۱۵۰ متر است. فرد دیگری میگوید از این مجتمع، مثلاً ۱۰ متر یا پنج متر خریداری میکنم و بر اساس متراژ، مبلغ مشخصی پرداخت میکند.
رئیس کمیسیون عمران و امور زیربنایی اتاق تهران ادامه داد: سپس ممکن است همان فرد یک ماه بعد، پنج یا ۱۰ متری را که خریداری کرده است، با افزایش قیمت، مثلاً ۱۰ یا ۱۵ درصد، به فرد دیگری بفروشد و سود ۱۵ درصدی نصیب او شود. پس از آن، فرد دیگری میآید و ۱۵ متر خریداری میکند و آن را با قیمت جدید به شخص دیگری منتقل میکند.
رهبر در پایان خاطرنشان کرد: این روند در واقع مانند سایر مواردی است که در بورس عرضه میشود؛ همانند سهامی که در بورس عرضه میشود و افراد سهام خریداری میکنند تا ارزش آن افزایش پیدا کند. بنابراین اگر هدف، خانهدار کردن مردم باشد، به نظر من این اتفاق محقق نمیشود.
خانهریز؛ فرصتی برای حفظ ارزش پول مستأجران در برابر تورم
به گزارش مهر، در مجموع طرح «خانهریز» شهرداری تهران را میتوان در شرایطی که تورم و افزایش مستمر قیمت مسکن، قدرت خرید خانوارها و بهویژه مستأجران را کاهش داده است، بهعنوان یکی از راهکارهای حفظ ارزش سرمایههای خرد ارزیابی کرد. این طرح میتواند به افرادی که امکان خرید یک واحد کامل مسکونی را ندارند، فرصت دهد بخشی از سرمایه خود را به دارایی مرتبط با بازار مسکن تبدیل کنند تا دستکم بخشی از ارزش پول آنها در برابر تورم حفظ شود.
با این حال، نباید از خانهریز انتظار داشت که بهتنهایی مسیر قطعی خانهدار شدن مستأجران را فراهم کند. خرید چند متر یا بخشی از یک واحد مسکونی، لزوماً به معنای فراهم شدن امکان سکونت یا مالکیت یک واحد کامل نیست و ممکن است در عمل بیشتر کارکرد سرمایهگذاری و حفظ ارزش پول داشته باشد.
بر این اساس، میتوان «خانهریز» را بیش از آنکه راهکاری قطعی برای خانهدار شدن بدانیم، ابزاری برای حفظ نسبی سرمایههای خرد در بازار مسکن تلقی کرد؛ راهکاری که میتواند برای مستأجرانی که توان خرید واحد کامل را ندارند، دستکم امکان حفظ بخشی از ارزش داراییشان در برابر تورم را فراهم کند. بنابراین، مزیت اصلی این طرح را باید در «حفظ سرمایه» جستجو کرد، نه وعده قطعی «خانهدار شدن».
