خیز میراث فرهنگی برای تحول پایگاه‌های تاریخی؛ پروژه‌های پیشتاز وارد میدان شدند

مدیریت پایگاه‌های میراث ملی و جهانی وارد مرحله تازه‌ای شده است. «پروژه‌های پیشتاز» قرار است بازوی اجرایی برنامه پنج‌ساله تحول پایگاه‌ها باشد و مدیریت محوطه‌های تاریخی را از اقدامات پراکنده دور کند.

فرهاد عزیزی زلانی، مدیرکل پایگاه‌های میراث ملی و جهانی، از عملیاتی شدن این الگو خبر داد. او گفت این پروژه‌ها با هدف اصلاح ساختار مدیریتی، تقویت حفاظت و توسعه زیرساخت‌های پایگاه‌ها تعریف شده‌اند.

پروژه‌های پیشتاز؛ فراتر از طرح‌های عمرانی

به گزارش ایرانیان تحلیل ، به گفته عزیزی زلانی، پروژه‌های پیشتاز صرفاً مجموعه‌ای از طرح‌های عمرانی نیستند. این پروژه‌ها قرار است به الگویی برای افزایش پایداری و تاب‌آوری محوطه‌های تاریخی تبدیل شوند.

در این مدل، پروژه‌ها باید بر پایه مطالعات جامع تعریف شوند. همچنین منابع محدود به طرح‌هایی اختصاص می‌یابد که بیشترین اثر را بر حفاظت و مدیریت گردشگری دارند.

یکی دیگر از محورهای این برنامه، تجمیع منابع مالی است. قرار است اعتبارات ملی، استانی و ظرفیت نهادهای محلی برای اجرای پروژه‌های کلیدی به یکدیگر متصل شوند.

تخت‌جمشید و شوش در خط مقدم اجرای طرح

پارسه یا تخت‌جمشید یکی از پایگاه‌هایی است که اجرای این الگو در آن دنبال می‌شود. پروژه ساماندهی «میدان ملل تا میدان ثبت جهانی» با هدف ارتقای تجربه بازدیدکنندگان تعریف شده است.

در پایگاه جهانی شوش نیز حصارکشی و کف‌سازی بخش جنوبی محوطه در دستور کار قرار گرفته است. این پروژه علاوه بر افزایش امنیت عرصه، برای ساماندهی مسیرهای گردشگری نیز اهمیت دارد.

در منظر فرهنگی توس نیز حفاظت و مرمت حصار و دروازه‌های تاریخی، به‌ویژه دروازه رودبار، دنبال می‌شود.

از جرجان تا سوادکوه؛ نسخه‌ای برای توسعه پایدار

حفاظت و رفع موانع توسعه شهر تاریخی جرجان و گنبد قابوس نیز در این چارچوب قرار گرفته است. بهشهر و منطقه سوادکوه نیز پروژه‌های مشابهی را در دستور کار دارند.

عزیزی زلانی تأکید کرده است هدف نهایی، ارائه الگویی قابل تعمیم به دیگر پایگاه‌های میراث ملی است.

بر اساس این برنامه، افزایش تعداد حرایم مطالعاتی و عملیاتی تا سال ۱۴۰۷ دنبال می‌شود. در نهایت، پایگاه‌ها باید به نهادهایی تخصصی برای مدیریت، حفاظت و توسعه پایدار تبدیل شوند.

میراث تاریخی در انتظار یک مدیریت منسجم

اجرای این طرح می‌تواند نقطه تغییر مهمی در مدیریت پایگاه‌های تاریخی باشد. موفقیت آن اما به تأمین منابع، هماهنگی دستگاه‌ها و استمرار اجرای پروژه‌ها وابسته است.

اگر «پروژه‌های پیشتاز» از مرحله تعریف عبور کنند، پایگاه‌های تاریخی می‌توانند از مدیریت روزمره فاصله بگیرند. نتیجه مورد انتظار، پیوند جدی‌تر میان حفاظت، گردشگری و توسعه پایدار است.